Rodzaje przedszkoli w Polsce - publiczne, niepubliczne, integracyjne i specjalne

Cztery osie, które porządkują rodzaje przedszkoli

Najczęstsze nieporozumienie polega na porównywaniu określeń należących do różnych kategorii. Publiczne i niepubliczne opisuje status. Przedszkole, oddział przedszkolny, punkt i zespół wychowania przedszkolnego opisują formę organizacyjną. Integracyjne i specjalne odnoszą się do organizacji kształcenia. Montessori albo Waldorf to profil pedagogiczny.

Do tego może dojść profil tematyczny lub wychowawczy, na przykład językowy, sportowy, artystyczny czy katolicki. Takie określenie nie przesądza automatycznie o statusie placówki ani jej formie prawnej.

• Status placówki

  Publiczna albo niepubliczna.

• Forma wychowania

  Przedszkole, oddział przedszkolny w szkole podstawowej albo inna forma wychowania przedszkolnego.

• Organizacja kształcenia

  Ogólnodostępna, integracyjna, specjalna albo odpowiednie oddziały w placówce ogólnodostępnej.

• Profil

  Koncepcja pedagogiczna, charakter wychowawczy lub kierunek dodatkowych aktywności.

Przedszkole publiczne i niepubliczne

Status publiczny lub niepubliczny wynika z zasad działania określonych w prawie oświatowym, a nie tylko z tego, kto prowadzi placówkę. Publiczne przedszkole realizuje zasady powszechnej dostępności i działa według warunków przewidzianych dla placówek publicznych. Placówka niepubliczna działa na podstawie wpisu do ewidencji i musi spełniać wymagania określone dla niepublicznych przedszkoli.

Nie należy automatycznie utożsamiać słowa publiczne z samorządowe. Publiczne przedszkole może być prowadzone także przez inny uprawniony podmiot. Podobnie placówka katolicka nie musi być z definicji niepubliczna. W opisie konkretnej jednostki trzeba osobno wskazać status i organ prowadzący.

Przedszkole, oddział przedszkolny i inne formy wychowania

Wychowanie przedszkolne może być realizowane w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej albo innej formie wychowania przedszkolnego. Do innych form należą punkt przedszkolny i zespół wychowania przedszkolnego.

Punkt przedszkolny prowadzi zajęcia codziennie, natomiast w zespole wychowania przedszkolnego zajęcia odbywają się w wybrane dni tygodnia. Obie formy realizują całą podstawę programową wychowania przedszkolnego. Potoczna zerówka najczęściej oznacza oddział przedszkolny, ale samo słowo nie jest formalną nazwą typu placówki.

• Przedszkole

  Samodzielna placówka wychowania przedszkolnego.

• Oddział przedszkolny

  Oddział zorganizowany w szkole podstawowej, zachowujący odrębności wychowania przedszkolnego.

• Punkt przedszkolny

  Inna forma wychowania przedszkolnego, w której zajęcia odbywają się codziennie.

• Zespół wychowania przedszkolnego

  Inna forma, w której zajęcia prowadzone są w niektóre dni tygodnia.

Placówki ogólnodostępne, integracyjne i specjalne

Organizacja kształcenia to osobna warstwa klasyfikacji. Przepisy rozróżniają między innymi przedszkola ogólnodostępne, integracyjne i specjalne, a także oddziały integracyjne lub specjalne działające w przedszkolach ogólnodostępnych.

Przedszkole integracyjne i oddział integracyjny organizują wspólną edukację dzieci o zróżnicowanych potrzebach, zgodnie z warunkami wskazanymi w przepisach. Przedszkole specjalne i oddział specjalny są organizowane dla dzieci wymagających specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Szczegółowe warunki, w tym liczebność oddziałów, trzeba sprawdzać w aktualnym tekście rozporządzeń przed podaniem konkretnej wartości.

Profil pedagogiczny nie tworzy osobnego typu prawnego

Montessori, Plan Daltoński, Froebel, Reggio Emilia, Waldorf i pedagogika leśna opisują koncepcję pracy. Placówka nadal posiada określony status, formę i organizację kształcenia. Profil może wpływać na rytm dnia, przestrzeń, materiały, rolę nauczyciela oraz sposób obserwacji dzieci.

Przedszkola często łączą elementy kilku koncepcji. Dla rodzica ważniejsze od samej etykiety jest to, jak metoda wygląda w codziennym planie, jak przygotowany jest zespół i jak placówka realizuje podstawę programową.

Profil językowy, sportowy, artystyczny lub wychowawczy

Określenia językowe, dwujęzyczne, sportowe, artystyczne, muzyczne, ekologiczne i katolickie opisują nacisk programowy albo charakter wychowawczy. Mogą występować zarówno w placówkach publicznych, jak i niepublicznych, jeśli organizacja i program danej jednostki to przewidują.

W opisach warto unikać skrótów myślowych. Przedszkole językowe nie musi prowadzić edukacji dwujęzycznej, a profil ekologiczny nie oznacza automatycznie modelu leśnego. Charakter katolicki nie wskazuje sam w sobie statusu publicznego lub niepublicznego.

Jak precyzyjnie opisać konkretną placówkę?

Najbardziej czytelny opis podaje informacje w stałej kolejności: status, forma, organizacja kształcenia, organ prowadzący i profil. Przykładowo placówka może być niepublicznym przedszkolem integracyjnym prowadzonym przez fundację, pracującym w oparciu o inspiracje Montessori.

Takie rozdzielenie pomaga również w organizacji systemu. Innych ustawień mogą wymagać rozliczenia w placówce niepublicznej, innych raporty dla organu prowadzącego, a jeszcze innych dokumentacja specjalistów. Nazwa profilu pedagogicznego nie powinna zastępować tych konkretnych potrzeb.

Porównanie w skrócie